سومین جشنواره انار آزاد‌تپه در شهرستان علی‌آبادکتول، فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های باغداری استان گلستان، بررسی مشکلات تولیدکنندگان و تأکید بر ضرورت تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی بود؛ رویدادی که در آن مسئولان ملی و استانی در کنار باغداران، از ظرفیت بالای تولید انار در منطقه و چالش‌هایی همچون کمبود سردخانه، ناپایداری برق و مشکلات تأمین سوخت سخن گفتند.
نرگس حسین زاده-پایگاه خبری کیمیای ایران آنلاین ،محمدمهدی برومندی، معاون امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی، در این جشنواره با اشاره به نقش کشاورزان در حفظ امنیت غذایی کشور اظهار کرد: کشاورزان نیز همانند نیروهای مسلح که در میدان دفاع حضور داشتند، در عرصه تولید پای کار آمدند و در مزارع، واحدهای مرغداری، دامداری و باغداری به فعالیت خود ادامه دادند.
وی با بیان اینکه کشور در شرایط دشوار اقتصادی و فشارهای ناشی از تحریم و جنگ قرار دارد، افزود: با وجود این شرایط، تولیدکنندگان بخش کشاورزی با مقاومت و تلاش خود اجازه ندادند روند تأمین محصولات غذایی کشور متوقف شود.
معاون امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به ظرفیت تولید محصولات باغی در کشور گفت: امروز به‌جای نگرانی درباره کمبود مواد غذایی و ذخایر، دغدغه اصلی ما چگونگی صادرات چهار میلیون و ۵۰۰ هزار تن سیب درختی تولیدشده در کشور است و برای صادرات مازاد تولید بر مصرف داخلی برنامه‌ریزی می‌کنیم.
برومندی با اشاره به جایگاه گلستان در تأمین امنیت غذایی کشور تصریح کرد: این استان از ظرفیت‌های قابل‌توجهی در حوزه کشاورزی و باغبانی برخوردار است و انار تولیدی آن نیز یکی از محصولات شاخص منطقه به شمار می‌رود.
وی افزود: ایران با تولید حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن انار، پس از هند و چین، سومین تولیدکننده این محصول در جهان است و ظرفیت تولید در برخی باغات کشور به ۱۰۰ تن در هکتار نیز می‌رسد.
وی اصلاح و احیای باغات، ورود ارقام جدید با بازده اقتصادی بالا، افزایش قابلیت رقابت در بازارهای جهانی و شناسنامه‌دار کردن باغات را از برنامه‌های ضروری توسعه باغبانی دانست و تأکید کرد: شناسنامه‌دار شدن محصولات امکان شناسایی باغدار و رصد سلامت محصولات را فراهم می‌کند.
حمایت از سرمایه‌گذاری برای تکمیل زنجیره ارزش
معاون امور باغبانی وزارت جهاد کشاورزی همچنین با اشاره به مسائل و مشکلات بخش کشاورزی گلستان و شهرستان
گفت: موضوعاتی از جمله اصلاح و احیای باغات، تأمین سوخت، پرداخت مطالبات گندم‌کاران، حمایت از پروژه‌های نیمه‌تمام و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی در حال بررسی است.
برومندی توسعه زیرساخت‌هایی مانند سردخانه‌ها و واحدهای فرآوری را برای رونق بخش کشاورزی ضروری دانست و خاطرنشان کرد: آمادگی داریم از سرمایه‌گذارانی که برای اجرای این طرح‌ها معرفی می‌شوند، با پرداخت بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد تسهیلات موردنیاز حمایت کنیم.
در ادامه این مراسم، عبدالغفور امان‌زاده، نماینده مردم گرگان و آق‌قلا در مجلس شورای اسلامی، نیز با تأکید بر ضرورت معرفی مناسب محصولات کشاورزی اظهار کرد: کشاورزان برای تولید محصولات زحمت زیادی می‌کشند، اما بدون معرفی مناسب، بخش مهمی از تلاش و سرمایه‌گذاری آنان به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.
وی برگزاری جشنواره‌های کشاورزی را فرصتی برای معرفی تولیدات منطقه و جلب توجه مسئولان، سرمایه‌گذاران و بازار به ظرفیت‌های تولیدی دانست و افزود: باید از حضور مدیران ملی برای پیگیری مشکلات کشاورزان استفاده کنیم.
امان‌زاده ایجاد سردخانه، توسعه صنایع تبدیلی و تکمیل زنجیره تولید و فرآوری محصولات کشاورزی را از نیازهای مهم این بخش عنوان کرد.
باغداران آزاد‌تپه؛ تولید بالا در کنار مشکلات زیرساختی
در حاشیه این جشنواره، بهروز نظری، باغدار انار در منطقه آزاد‌تپه، با اشاره به ظرفیت بالای تولید این محصول در منطقه گفت: سه هکتار باغ انار دارم و خوشبختانه میزان برداشت محصول در هر هکتار بین ۲۵ تا ۳۰ تن است که نشان‌دهنده استعداد بالای منطقه برای توسعه باغداری انار است.
وی مهم‌ترین مشکل باغداران را مدیریت محصول پس از برداشت دانست و اظهار کرد: ما به‌شدت به سردخانه‌های مجهز نیاز داریم. اگر بتوانیم محصول را در زمان‌های حساس بازار، به‌ویژه در آستانه شب یلدا، در شرایط استاندارد نگهداری کنیم، امکان عرضه با کیفیت و قیمت مناسب‌تری فراهم خواهد شد.
این باغدار با اشاره به نقش باغداری در اشتغال‌زایی منطقه افزود: در باغ من چهار کارگر به‌صورت ثابت و در تمام فصول سال فعالیت می‌کنند و حدود ۱۰ نفر دیگر نیز به‌طور غیرمستقیم، از جمله رانندگان وانت‌بار، جعبه‌سازها و نگهبانان فصلی، از این فعالیت درآمد کسب می‌کنند.
به گفته نظری، هر باغ انار علاوه بر اشتغال مستقیم، می‌تواند معیشت تعداد قابل‌توجهی از افراد را در مشاغل وابسته تأمین کند و به همین دلیل توسعه باغداری تأثیر مستقیمی بر اقتصاد و اشتغال روستا دارد.
کمبود سوخت و برق؛ تهدیدی برای پایداری تولید
این باغدار با اشاره به مشکلات زیرساختی منطقه خاطرنشان کرد: نبود برق پایدار، کمبود سردخانه و مشکلات تأمین گازوئیل برای تراکتورها و پمپ‌های چاه از مهم‌ترین چالش‌های باغداران است. در حال حاضر برخی کشاورزان ناچارند سوخت موردنیاز خود را با قیمت آزاد تهیه کنند که هزینه تولید را به‌شدت افزایش می‌دهد.
وی ادامه داد: در فصل تابستان و هم‌زمان با افزایش دما، کمبود سوخت موردنیاز پمپ‌های چاه موجب بروز تنش آبی در باغات می‌شود و این مسئله مستقیماً به درختان آسیب می‌زند و می‌تواند میزان و کیفیت محصول را تحت تأثیر قرار دهد.
نظری تأکید کرد: اگر مسئولان وزارت جهاد کشاورزی برای رفع مشکلات تأمین سوخت، برق و ایجاد سردخانه‌های مناسب اقدام کنند، میزان ضایعات محصول کاهش می‌یابد و امکان استمرار و پایداری تولید نیز فراهم خواهد شد.
ضرورت عبور از تولید سنتی به زنجیره ارزش اقتصادی
ظرفیت تولید ۲۵ تا ۳۰ تن انار در هر هکتار، اشتغال مستقیم و غیرمستقیم در باغات و برخورداری گلستان از شرایط مناسب باغداری، نشان می‌دهد که انار آزاد‌تپه می‌تواند به یکی از محصولات شاخص اقتصادی منطقه تبدیل شود.
با این حال، دستیابی به چنین هدفی تنها با افزایش سطح زیر کشت و میزان تولید محقق نمی‌شود؛ بلکه توسعه سردخانه‌ها، تأمین زیرساخت‌های پایدار انرژی، حمایت از باغداران، ایجاد صنایع تبدیلی، بسته‌بندی مناسب و بازاریابی و صادرات هدفمند باید در اولویت برنامه‌های حمایتی قرار گیرد.
سومین جشنواره انار آزاد‌تپه بار دیگر این واقعیت را برجسته کرد که کشاورزان برای تولید محصول پای کار هستند، اما شکوفایی ظرفیت‌های کشاورزی منطقه نیازمند حمایت عملی، رفع موانع زیرساختی و فراهم کردن زمینه دسترسی تولیدکنندگان به بازارهای مناسب است.