کتابخانه‌های کرمانشاه در محاصره کمبود اعتبار؛ از پروژه ۲۰ ساله تا بازسازی‌های نیمه‌تمام
صفورادانایی فرد- به گزارش پایگاه خبری کیمیای ایران آنلاین
در استانی که هنوز خاطره زلزله ویرانگر سال ۱۳۹۶ را با خود دارد، بخشی از زیرساخت‌های فرهنگی نیز همچنان گرفتار پیامدهای آن حادثه است. هفت پروژه کتابخانه‌ای در کرمانشاه، از کتابخانه مرکزی که نزدیک به دو دهه از آغاز ساخت آن می‌گذرد تا مراکز آسیب‌دیده در شهرستان‌های زلزله‌زده، برای رسیدن به مرحله بهره‌برداری به اعتبارات تازه نیاز دارند؛ پروژه‌هایی که تأخیر در تکمیل آن‌ها، دسترسی بخشی از شهروندان به فضاهای استاندارد فرهنگی را محدود کرده است.
توسعه فرهنگی تنها با برگزاری برنامه‌های کتاب‌خوانی و فعالیت‌های ترویجی محقق نمی‌شود؛ کتابخانه به ساختمان مناسب، منابع کافی و امکانات مورد نیاز برای ارائه خدمات نیاز دارد. با این حال، وضعیت برخی کتابخانه‌های عمومی کرمانشاه نشان می‌دهد که فاصله میان برنامه‌های فرهنگی و زیرساخت‌های مورد نیاز همچنان قابل توجه است.
پریسا محمدی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه، در نشست خبری سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب و کتاب‌خوانی، با اشاره به وضعیت طرح‌های عمرانی این مجموعه گفت: هفت پروژه احداث و مقاوم‌سازی در استان در دست پیگیری است که یک مورد به کتابخانه مرکزی کرمانشاه و شش مورد دیگر به کتابخانه‌های آسیب‌دیده از زلزله سال ۱۳۹۶ اختصاص دارد.
کتابخانه مرکزی کرمانشاه را می‌توان یکی از طولانی‌ترین پروژه‌های فرهنگی استان دانست؛ طرحی که حدود ۱۸ تا ۱۹ سال پیش کلنگ‌زنی شد و اکنون، با وجود ورود به مراحل نازک‌کاری و اجرای فاز نخست تأسیسات، همچنان با کمبود منابع مالی برای تکمیل روبه‌روست.
محمدی اعتبار مورد نیاز برای تکمیل این پروژه را حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: در سفر ریاست‌جمهوری ۳۰۰ میلیارد تومان برای این طرح در نظر گرفته شده که ۱۵۰ میلیارد تومان آن سهم شهرداری و ۱۵۰ میلیارد تومان دیگر سهم اعتبارات ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. علاوه بر این، ۱۰۰ میلیارد تومان اعتبار استانی نیز برای آن پیش‌بینی شده است.
به گفته وی، با وجود تصویب این اعتبارات، منابع مربوط به سفر ریاست‌جمهوری تاکنون به دستگاه مجری پرداخت نشده است؛ موضوعی که در کنار افزایش هزینه‌های ساخت‌وساز و شرایط تورمی، روند تکمیل پروژه را دشوارتر کرده است.
اهمیت این پروژه تنها به ساخت یک ساختمان محدود نمی‌شود؛ کتابخانه مرکزی می‌تواند به یکی از کانون‌های اصلی ارائه خدمات فرهنگی، آموزشی و مطالعاتی در مرکز استان تبدیل شود؛ ظرفیتی که کرمانشاه سال‌هاست از آن محروم مانده است.
بخش دیگری از مشکلات کتابخانه‌های عمومی کرمانشاه به مراکزی بازمی‌گردد که در زلزله سال ۱۳۹۶ آسیب دیدند و هنوز بازسازی یا مقاوم‌سازی آن‌ها به پایان نرسیده است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان درباره آخرین وضعیت این طرح‌ها توضیح داد: کتابخانه سرپل‌ذهاب با زیربنای حدود یک‌هزار مترمربع، ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و برای ادامه عملیات اجرایی آن ۳۰ میلیارد تومان اعتبار لازم است.
وی افزود: یکی دیگر از پروژه‌های مقاوم‌سازی با زیربنای ۷۱۱ مترمربع به پیشرفت ۹۰ درصدی رسیده و برای تکمیل آن پنج میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
کتابخانه کوزران نیز با ۴۵ درصد پیشرفت فیزیکی برای تکمیل به ۱۵ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. در ثلاث باباجانی، کتابخانه شهید عارف فتاحی با ۴۰ درصد پیشرفت و کتابخانه طالقانی با ۴۵ درصد پیشرفت فیزیکی، به ترتیب به ۲۶ و ۳۵ میلیارد تومان اعتبار نیازمند هستند.
در شهرستان قصرشیرین نیز کتابخانه دهخدا با زیربنای ۵۰۰ مترمربع و پیشرفت فیزیکی حدود ۴۰ درصد، برای ادامه عملیات مقاوم‌سازی به ۳۲ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
وقتی دسترسی به کتابخانه استاندارد به یک چالش تبدیل می‌شود
محمدی در تشریح شرایط برخی کتابخانه‌های استان به مسئله‌ای اشاره کرد که ابعاد اجتماعی این تأخیرها را آشکار می‌کند؛ فعالیت کتابخانه‌ها در مغازه، زیرزمین و کانکس.
وی با انتقاد از این وضعیت گفت: شایسته نیست در یک شهر، کتابخانه در مغازه یا زیرزمین مستقر باشد. انتظار داریم مسئولان برای جایگاه کتاب و کتاب‌خوانی ارزش بیشتری قائل شوند و نگاه ویژه‌ای به زیرساخت‌های فرهنگی داشته باشند.
این مسئله به‌ویژه برای کودکان، نوجوانان و دانش‌آموزانی که کتابخانه را به‌عنوان فضایی برای مطالعه، آموزش و فعالیت‌های گروهی انتخاب می‌کنند، اهمیت بیشتری دارد. نبود فضای استاندارد می‌تواند دامنه خدمات فرهنگی این مراکز را محدود کند.
در کنار مشکلات عمرانی، وضعیت منابع کتابخانه‌ای نیز از دیگر مسائل حوزه کتاب‌خوانی در استان است.
محمدی ضعیف بودن فرهنگ اهدای کتاب را یکی از عوامل محدودیت منابع دانست و از خانواده‌ها خواست کتاب‌های بدون استفاده خود را به کتابخانه‌های عمومی اهدا کنند.
در حال حاضر ۸۴ کتابخانه شهری و ۲۳ کتابخانه روستایی در کرمانشاه فعالیت دارند و سه کتابخانه سیار نیز خدمات خود را در مناطق مختلف ارائه می‌کنند.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همچنین از اجرای ۱۳ هزار و ۱۲۰ برنامه فرهنگی و کتاب‌محور طی یک سال گذشته خبر داد و افتتاح کتابخانه ویژه کودک و نوجوان «کودکان ایران» در دالاهو و کتابخانه بعثت پاوه با رویکرد تخصصی کودک، نوجوان و مادران را از برنامه‌های هفته کتاب اعلام کرد.
برگزاری نشست‌های تاریخی، محفل‌های ادبی، برنامه سینماکتاب و کارگاه‌های مهارت‌های زندگی نیز از دیگر فعالیت‌های این مجموعه است.
با این وجود، آمار فعالیت‌های فرهنگی زمانی می‌تواند به توسعه پایدار منجر شود که زیرساخت‌های لازم نیز متناسب با نیازهای جامعه فراهم باشد. کرمانشاه امروز علاوه بر گسترش برنامه‌های کتاب‌خوانی، به تعیین تکلیف پروژه‌هایی نیاز دارد که سال‌هاست در انتظار تکمیل مانده‌اند.
تأمین اعتبار کتابخانه مرکزی و شش کتابخانه آسیب‌دیده از زلزله، صرفاً حل یک مسئله عمرانی نیست؛ بلکه اقدامی ضروری برای تقویت دسترسی عمومی به آموزش، آگاهی و فرصت‌های برابر فرهنگی در شهرها و مناطق مختلف استان به شمار می‌رود.