کبر، ظرفیت تازه گلستان برای احیای مراتع کم‌بازده و توسعه کشت گیاهان مقاوم به خشکی و شوری

نرگس حسین زاده-پایگاه خبری کیمیای ایران آنلاین

علی‌اصغر نیکویی در جریان بازدید و بررسی میدانی از مزرعه پرورش کاپاریس (کبر) در نزدیکی شهرستان آق‌قلا، افزود: توسعه گونه‌های سازگار با شرایط اقلیمی استان، به‌ویژه در عرصه‌هایی که از نظر تولید علوفه و کشاورزی ظرفیت محدودی دارند، یکی از رویکردهای مهم در مدیریت پایدار منابع طبیعی و استفاده اقتصادی از ظرفیت‌های سرزمین است.

وی با اشاره به ویژگی‌های گیاه کبر اظهار کرد: کاپاریس با نام علمی Capparis spinosa L. گیاهی بوته‌ای، چندساله، مقاوم به خشکی و شوری و سازگار با شرایط سخت اقلیمی است و می‌تواند در مناطقی که محدودیت آب، شوری خاک و ضعف بهره‌وری زمین، امکان توسعه بسیاری از محصولات زراعی را کاهش داده است، مورد توجه قرار گیرد.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان خاطرنشان کرد: کبر از جمله گونه‌هایی است که با نیاز آبی نسبتاً پایین، قابلیت استقرار در شرایط خشک و نیمه‌خشک را دارد و در صورت انتخاب عرصه مناسب و رعایت اصول فنی کاشت و بهره‌برداری، می‌تواند به عنوان یکی از گزینه‌های کشت اقتصادی در مراتع درجه سه، اراضی کم‌بازده و برخی عرصه‌های مستعد شمال استان مورد بررسی قرار گیرد.

نیکویی با تأکید بر اینکه توسعه این گونه نباید به قیمت تغییر کاربری یا تخریب عرصه‌های طبیعی انجام شود، ادامه داد: هدف، استفاده هوشمندانه از ظرفیت زمین‌های کم‌بازده و عرصه‌های دارای قابلیت، بدون ایجاد فشار مضاعف بر منابع آب و خاک است و بنابراین هرگونه توسعه کشت کبر در عرصه‌های منابع طبیعی باید پس از مطالعات فنی، تعیین قابلیت اراضی، بررسی وضعیت خاک و آب و در چارچوب ضوابط قانونی انجام شود.

وی، ظرفیت اقتصادی کبر را یکی دیگر از مزیت‌های این گیاه دانست و گفت: این گونه علاوه بر ارزش دارویی و تغذیه‌ای، دارای محصولات قابل فرآوری و عرضه در بازار است و غنچه‌های کبر از شناخته‌شده‌ترین محصولات این گیاه هستند که به صورت تازه، شور و فرآوری‌شده مصرف می‌شوند و میوه‌های آن نیز قابلیت فرآوری و استفاده در صنایع غذایی و محصولات مختلف را دارند، از بخش‌های مختلف گیاه نیز در فرآورده‌های دارویی و سنتی استفاده شده است.

نیکویی بیان کرد: توسعه چنین گونه‌هایی زمانی می‌تواند به یک الگوی موفق اقتصادی تبدیل شود که زنجیره آن از تولید نهال و استقرار مزرعه تا مدیریت، برداشت، فرآوری، بسته‌بندی و بازاریابی مورد توجه قرار گیرد و بهره‌بردار تنها به تولید خام محصول محدود نشود.

وی با اشاره به شرایط شمال استان تأکید کرد: در مناطقی از گلستان که با محدودیت منابع آب، شوری، کاهش بهره‌وری برخی اراضی و حساسیت عرصه‌های مرتعی مواجه هستیم، حرکت به سمت گونه‌های مقاوم و کم‌آب‌بر می‌تواند بخشی از راهکار سازگاری با تغییرات اقلیمی و مدیریت بهتر منابع طبیعی باشد.

نیکویی گفت: در صورت تأیید نتایج مطالعات و ارزیابی‌های میدانی، می‌توان ظرفیت توسعه کبر را در قالب مزارع الگویی، طرح‌های تحقیقاتی و اقتصادی و مشارکت بهره‌برداران محلی بررسی کرد تا پیش از توسعه گسترده، میزان سازگاری، عملکرد، نیاز آبی، کیفیت محصول و صرفه اقتصادی آن در شرایط استان به‌صورت دقیق ارزیابی شود.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان تصریح کرد: منابع طبیعی زمانی می‌تواند به پشتوانه توسعه اقتصادی روستاها تبدیل شود که حفاظت و بهره‌برداری پایدار در کنار یکدیگر قرار گیرند، کبر نیز در صورت اثبات سازگاری و توجیه اقتصادی، می‌تواند یکی از گزینه‌های قابل بررسی برای پیوند میان احیای عرصه‌های کم‌بازده، کاهش فشار بر منابع طبیعی و ایجاد درآمد برای بهره‌برداران باشد.