از باغات صفوی تا کارخانه باغ های ریسباف
اینجا اصفهان ، خیابان چهارباغ بالا ، منچستر ایران است ، صدای بوق کارخانه می آید ، دودکش ها دوباره به راه افتاده و دوچرخه ها از سمت سی وسه پل می آیند.
بهمن توکلی فرد _ به گزارش پایگاه خبری کیمیای ایران آنلاین
اینجا ” کارخانه ریسباف اصفهان ” است. بعد از ۹۱ سال درهای بنای آشنای خیابان چهارباغ بالا با آن رنگ زرد دلربایی به روی روی خبرنگار باز شد و قرار بود بصورت موزه درآید تا دوباره روایت کند زمانی را که اصفهان را شهر کارخانه ها و شهر دوچرخه ها می خواندند.
عطاالملک دهش ، پدر صنعت اصفهان ، ایده های خوبی برای خارج کردن کشور از رکود ارائه و سرمایه‌گذاری های هنگفتی در صنعت نساجی کرد. دهش ، با همراهی و همکاری هنرمند و صنعتگری بنام ” ماکس اتو شونمان” ، نخستین کارخانه نساجی را در اصفهان راه اندازی کرد. این کارخانه “وطن ” نام گرفت. چند سال بعد ” کارخانه ریسباف ” دومین کارخانه نساجی اصفهان در خیابان چهارباغ بالا تأسیس شد و موفقیت چشمگیر این کارخانه در اولین سال راه اندازی منجر به شکل گیری کارخانه های نساجی دیگر همچون ” زاینده رود ، شهرضا ، نختاب ، رحیم زاده ، نور و صنایع پشم ” شد بطوریکه بعضی از روزنامه ها به اصفهان لقب “منچستر شرق” یا منچستر ایران دادند.
در این زمان یکی از دغدغه های مهم‌کارخانه داران ، مکان یابی مناسب و تأمین نیروی کارگر بود که در نهایت تصمیم بر آن شد محل باغات صفوی به محل احداث کارخانه باغ ها و میراث صنعتی اصفهان تبدیل شود.
* تلفیق دو سبک معماری سنتی لیران و‌معماری مدرن غربی در کارخانه ریسباف
معماری و تزئینات کارخانه ریسباف اصفهان شامل :
تلفیق سنت و صنعت ، زیر سایه ی طاق و چشمه ، آجرنمای سلجوقی ، کاشی کاری های صفوی ، ناودان های ریسباف بصورت حلبی ، ۱۳۱۴ کاشی معرق ، نقش چوب ، رنگ شیشه با استفاده از طرح های هندسی و شکست های پلکانی شکل اجرا گردیده است. همچنین یکی از نکات مهم در معماری “ریسباف ” رعایت تقسیمات است ، به طوریکه ما در اصول تقسیم بندی کارخانه به فور شاهد ساختمان ها ، درها و پنجره‌هایی هستیم که به سبک قدیم و قرینه تقسیم شده اند .
این کارخانه هفت سال بعد از کارخانه وطن در سال ۱۳۱۱ مقدماتش فراهم شد و در تیر ماه ۱۳۱۳ با سرمایه اولیه ای معادل ۳۱۴ هزار تومان شروع بکار نمود و در آذر ماه ۱۳۱۳ هم طی جشنی قسمت بافندگی پنبه و پشم کارخانه راه اندازی شد و کارخانه به تولید پارچه های نخی و پشمی مشغول گردید.
این کارخانه در طول دهه ۳۰ شمسی چندین بار تعطیل و‌مجددا راه اندازی شد و سرانجام در آبان ۱۳۴۴ کارخانه ریسباف پس از مدت ها تعطیلی ، توسط هئیت حمایت از صنایع افتتاح شد و به خاطر بدهی به بانک ملی ایران ، به تملک این بانک در آمد.
با توافق بعمل آمده میان معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری ، شهرداری اصفهان و اداره کل میراث فرهنگی ، از فروردین ۱۴۰۳ ، این مجموعه تاریخی و صنعتی بزرگ برای انجام عملیات نجات بخشی و ایجاد نمایشگاه فرهنگی و گردشگری در آن در اختیار شهرداری اصفهان قرار گرفت تا گام نخست در راستای اجرای موزه منطقه ای اصفهان در این مجموعه بزرگ تاریخی محکم برداشته شود.
شهر ریسباف ، به امید روزی که دستی به سرش بکشند ، همچنان استوار است و روایت های آن از حافظه این شهر هیچوقت پاک نخواهد شد.