توزیع 600 کله پاچه در تاسوعای حسینی

زهره قندهاری – به گزارش پایگاه خبری کیمیای ایران آنلاین/از چهارراه ابن سینا به سمت کمال حرکت می کنم. سمت چپ خیابان سر در کوچه مصطفی خمینی تکیه حاج میرزا داوود را می بینم وارد کوچه می شوم و پس از عبور از چند پیچ به بن بستی می رسم.
نام این کوچه و پر پیچ و خم در قدیم کوچه “۱۱ پیچ” و در حال حاضر کوچه “حمام زعفرانی” است.
ساعت ۴ و نیم صبح روز تاسوعاست
بوی کله پاچه مرا به سمت منزل راهنمایی می‌کند. وارد بن بستی می شوم که در انتهای آن دری نسبتا کوچک با سازه ای قدیمی وجود دارد. ورودی کوچه چند داربست آهنی گذاشته اند و پیداست برای تفکیک ورود زنان و مردان برای ارائه نذری طراحی شده است.
اینجا خانه آقای رضایت کله پز معروف اصفهان است. درب خانه را محکم می زنم زنی مهربان با چشم های میشی و چادر نماز در را باز می کند. پس از سلام به او می گویم
برای گرفتن گزارش آمده ام؛ اجازه می فرمایید.
خانم مشایخی بانوی مرحوم حاج آقا رضایت
مرا با رویی گشاده به داخل منزل دعوت می کند.
دالان نسبتا کم عرضی را طی می کنم تا وارد حیاط شوم. چند دیگ مسی و روی‌ بر روی اجاق ها گذاشته اند تا کله پاچه های آن طبخ شود.
حیاط خانه بسیار گرم است. من با اجازه حاج خانم عکس و فیلم می گیرم و چهره زیبا و گشاده خانم مشایخی به عکسهایم جذابیت دو چندانی می‌بخشد.
حاج خانم می گوید:”چند روز قبل به همت فرزندها، نوه ها و افراد که سهمی در پخت این نذری دارند یا می‌خواهند بانی خیر شوند بیش از ۶۰۰ کله پاچه را در وسط همین حیاط شست وشو و دیگ ها را مهیا کردیم و آن ها را پر از کله پاچه کرده و روی اجاق ها قرار دادیم. در روز تاسوعا ساعت ۱۵ عصر تعداد ۶۰۰ کله پاچه بین مردم توزیع می‌شود.
شب همان روز کاچی میپزیم و بین مردم توزیع می کنیم. ظهر عاشورا هم گوشت و لوبیا می پزیم و نزدیک غروب عاشورا بین مردم آش توزیع می کنیم.”
مرحوم آقای رضایت بنای پخت این نذری را از چند کله و پاچه شروع کرد و با همت نوادگان آقای فیناستیان و کسبه بازار و دوستانی که هر کدام به نحوی کمر همت بستند تا این سنت پدری روی زمین نماند

نذری متفاوت در خیابان کمال اصفهان

عصر روز تاسوعا خیابان کمال و صف طولانی مردم برای گرفتن کله‌پاچه نذری. این صف از بن‌بست کنار تکیه میرزا داوود تا خیابان کمال کشیده شده است.
به‌جرات می‌توانم بگویم بیش از ۲۰۰ زن و مرد داخل صف ایستاده‌اند. برخی قابلمه به دست هستند و برخی با ظرف‌های کوچک و بزرگ آمده‌اند. خانه حاج حسین رضایت معروف به «حسین کرم» سال‌هاست محلی برای ارائه کله‌پاچه نذری است.
انتهای بن‌بست چیت‌ساز کنار تکیه میرزا داوود، خانه‌ای کوچک و قدیمی وجود دارد. وارد منزل که می‌شوی هر فردی کاری انجام می‌دهد یک نفر آبگوشت می‌کشد در ظرف‌ها و یک نفر کله می‌گذارد. سوی دیگر مراحل جداسازی استخوان از گوشت است. می‌روم به سراغ مجتبی فیناستیان نوه حاج‌آقا که طلافروش است و به‌عنوان متولی و خدمه مشغول کار است تا از او روایت این نذری را بپرسم.
مجتبی فیناستیان می‌گوید:«ظهر تاسوعا تا ساعت ۲۱ شب، ۶۰۰ کله‌پاچه را بین مردم توزیع می‌کنیم و از ۶۰ سال پیش تاکنون به وصیت حاج‌آقا این نذر را انجام می‌دهیم. پدربزرگ از پخت ۱۰ کله‌پاچه شروع کرده تا امروز که ۶۰۰ کله‌پاچه برای نذر طبخ می‌کنیم.
۴۰ خدمه از شب قبل برای تمیز کردن کله‌ها به منزل مادربزرگ می‌آیند. پس‌ازآن کله‌ها و پاچه‌ها را در دیگ می‌گذاریم برای پخته شدن. هیچ آشپزی هم برای طبخ نداریم. خودمان به کار واقف شده‌ایم. به دلیل اینکه پدربزرگ فرزند پسر نداشت به نوه‌های دختری وصیت کرد که این نذر را ادامه دهند؛ اما چرا کله‌پاچه؛ چون نذر خاصی بوده و پدربزرگم دوست داشتند این کار را انجام دهند. هرچند برخی از این کار ممانعت می‌کردند.
نذر بسیار سختی است. یک روز قبل از تاسوعا ۴۰ نفر از ساعت یک بامداد کله‌ها را تمیز و برای طبخ آماده می‌کنند. ساعت ۱۲ ظهر تاسوعا کله‌ها کاملا پخته و آماده توزیع می‌شود. سپس کله‌ها را از ساعت ۱۳ ظهر تا ۲۱ شب توزیع می‌کنیم. روز بعد از نذر کله‌پاچه، آش رشته نذر می‌کنیم با صد عدد رشته یک‌کیلویی. هرسال خدمه‌های این خانه زیاد می‌شوند و حاجت می‌گیرند.»
داماد حاج‌آقا، اکبر فیناستیان درحالی‌که اشک چشم‌هایش را خیس کرده است، ادامه می‌دهد: حاج‌آقا رضایت دفعه دوم که به زیارت امام حسین(ع) رفتند، به ما گفتند من دیگر برنمی‌گردم. ما گفتیم چنین نگویید. گفتند به خدا قسم با امام حسین (ع) عهد و پیمان بستم.

مادربزرگ را صدا زدند و گفتند من خانه را وقف کردم. سپس با متولیان تکیه میرزا داوود به کربلا رفتند و آنجا ضربه مغزی شدند و یک ماه پس از بازگشت از سرزمین عتبات عالیات به رحمت خدا رفتند.
قبل از فوتشان حاج‌آقا به ما وصیت کردند نگذارید درِ این خانه بسته شود و مراسم نذری را ادامه دهید.

نذری ۶۰ ساله است به همت خاندان رضایت

در ادامه رضا فیناستیان یکی دیگر از نوه ها می گوید: این نذر با آداب خاصی ادا می شود و بسیاری از افراد که علقه ای به آن پیدا کرده و نیتی داشته اند به حوائج خود رسیده اند.
او ادامه می دهد: خانه پس از ادای نذر به همت همسایه ها و متولیان نظافت می شود و تا ماه ها بوی کله پاچه در همه خانه استشمام می شود.
دختر بزرگ حاج‌آقا می‌گوید: «۶۰ سال است این نذر را انجام می‌دهیم. پدرم قصاب بود. یک‌شب گفت من دیگر نذر را انجام نمی‌دهم. چند روز بعد عمه من خواب دید که یک‌طرف خانه همهمه زیادی است و مردم می‌خواهند به تکیه حاج میرزا داوود بروند و عده‌ای سوی دیگر خانه نشسته‌اند و می‌گویند: یا “حسین یا حسین”. عمه، خواب را برای پدرم تعریف کرد. پدرم گفت: من این نذر را ادامه می‌دهم و امروز نوه‌های حاج‌آقا ادامه‌دهنده راه پدربزرگ هستند و به حوائج زیادی رسیده‌اند. در حال حاضر ما کاچی ۷۲ تن را می‌پزیم. پدرم می‌گفتند حضرت زهرا (س) نظر دارند به این کاچی… و امروز همه ما از انجام این نذرها به حوائجمان رسیده‌ایم.»
حاجیه خانم زهرا رضایت دختر حاج آقا در ادامه به موضوعات دیگری در همین زمینه اشاره می‌کند و می‌گوید: در روزهای تاسوعا و عاشورا در این خانه چهار نذری بین مردم توزیع می‌شود.
کله پاچه، کاچی ۷۲ تن، آش نذری و گوشت‌و‌لوبیایی که پدر اعتقاد داشتند باید در سفره نذری باشد. مرتضی پزشک‌زاده نیز یکی از شرکای نذری ماست.
در همین حال، حاج خانم ظرف گوشت و لوبیا و کاچی را می‌آورد و می‌گوید: هر چه حاجت دارید، از این خانه خواهید گرفت.